fillesa
Fusha e historisë, supozueshëm, është rihapur së fundi ndaj ndërveprimit të paparashikueshëm të njerëzve dhe etjes së tyre për liri. Në kontrast me mitologjinë depresive të fundit të shekullit të 19-të, fundi i shekullit që sapo kaloi u pa sikur po inaguronte rimobilizimin marrammendës të proceseve finalë, një rilindje të shpresës dhe kthim në lojën e të gjitha mundësive.
Në një vështrim më nga afër, sidoqoftë, ngjarja në fjalë, doli të ishte më misterioze, më shumë qëlloi si një objekt “historik” i paidentifikuar. Shkrirja e vendeve të Lindjes ishte padyshim një kthesë e jashtëzakonëshme e punëve. Por çfarë ndodh aktualisht me lirinë kur e nxjerrin nga ngrirja? Ky lloj operimi rezultoi të ishte i rrezikshëm. Blloku Lindor nuk ishte vetëm një ngrirës i lirisë, por po ashtu një laborator, një mjedis eksperimental në të cilin liria u izolua dhe ju nënshtrua trysnive shumë të larta. Perëndimi nga ana tjetër nuk është më shumë sesa një muzeum – apo më mirë një kosh – për lirinë dhe të Drejtat e Njeriut. Nëse ngrirja ishte shenja dalluese (dhe negative) e Lindjes, super rrjedhshmëria e universit perëndimor është edhe më e përçmueshme, sepse falë çlirimit dhe liberalizimit të zakoneve dhe bindjeve, çështja e lirisë nuk mund të ngrihet më. Bile, është zgjidhur virtualisht. Në perëndim liria – ideja e lirisë – ka vdekur vdekjen e vet të natyrshme. Në lindje ajo u vra. Në këto vjet, duke iu qasur si një përvoje eksperimentale, ne pamë sesi është liria kur shpërfaqet sërish, kur ringjallet pasiqë i janë zhvatur gjithë shenjat. Ne tani e dimë se çfarë një reabilitim dhe reanimacion postmortem i saj mundi të bënte. Liria e shkrirë, nuk ishte ndonjë gjë përsëmbari për tu parë. Ajo çfarë zbuluam ishte se ajo nuk kërkonte asgjë përveç që ta shkëmbente veten përfundimisht me një dëshirë të ethshme për vetura, paisje kuzhine, bile edhe droga marramendëse dhe pornografi: kjo është, ta ndërronte veten menjëherë për të mirat e rrjedhëshme perëndimore, të kalonte prej fundit të historisë nëpërmjet ngrirjes në fundin e historisë nëpërmjet super-fluiditetit, nëpërmjet qarkullimit. Ndryshimi në vendet e Lindjes nuk qe shprehje e asaj se hodhi vargonjtë iedologjikë sesa shfaqi një zell mimetik – një tribut pra ashtu, ndaj atyre vendeve liberalë ku liria ishte ime e shitur për një jetë teknologjikisht të lehtë – ne zbuluam se çfarë liria vlen; dhe se ndoshta nuk ka për tu zbuluar për herë të dytë kurrë më. Perëndimi bëri ç’ishte e mundur që liria të mos shfaqej si veprim, por vetëm si një formë virtuale dhe konsensuale ndërveprimi, jo më si dramë, por si psikodrama universale e liberalizmit. Një infuzion i menjëhershëm i lirisë si para reale, si transhendencë aktive dhe e dhunëshme, si Ide, doli të ishte katastrofike. Por kjo ishte çfarë iu kërkua Lindjes: liria, imazhi i lirisë, në shkëmbim të shenjave materiale të lirisë. Kjo ishte një kontratë diabolike, për hir të së cilës, njëri nga nënshkruesit është në rrezik të humbasi shpirtin; dhe tjetri të humbasë komoditetin. Por ndoshta - kush e di – ndoshta kjo ishte më e mira për ty dyja palët.
